الشيخ محمد الصادقي الطهراني
349
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
در بردارد گرچه اين دو ، دو طبقهى پياپى ارثند « 1 » . و اموالى مانند « حبوة » ( لباسها ، انگشترى ، شمشير و قرآن ) كه در اختصاص پسر بزرگ دانسته شده ، بر خلاف عموم و اطلاق اين آيه است « 2 » . و هرگز استثناپذير نيست . مسألهى 741 - برمبناى آيهى « وَألُوا الأرْحامِ بَعْضُهُمْ أوْلى بِبَعْضٍ فى كَتابِ اللَّه » ( سورهى انفال ، آيهى 75 ) اگر يك دختر تنها دارى نصف تمامى مالت را بهحساب مقرر ارثى مىبرد ، بقيه مال را هم بهحساب نزديكتر بودنش مىبرد ، و ديگران را كه از او دورترند حقى در اين نصف دوم نيست ، و اگر زن يا شوهرى هم در كار باشد پس از جدا كردن سهم اينان بقيهى اين نصف بهنسبت سهمالارث هريك ميانشان تقسيم مىشود ، كه در صورت وحدتش - چنانكه اشاره شد - نصف باقيمانده هم در اختصاص دختر است كه در نتيجه كل ماترك مال اوست ، و بر خلاف فتواى اهل تسنن « عصبه » را هرگز سهمى از آن نيست . مسألهى 742 - ميراث هر يك از پدر و مادر در صورت بودن فرزند 16 و در صورت نبودن فرزند اگر ميت برادران و يا خواهرانى « 3 » ندارد مادر دو برابر پدر ارث مىبرد بدين ترتيب كه 13 براى مادر ، و 16 براى پدر است . مسألهى 743 - در صورتى كه وارثى از سه طبقهى ارث نباشد با وجود فقط داماد يا عروس ، داماد دو برابر عروس ارث مىبرد ، و در صورتى هم كه فقط يكى از آنها باشند تمامى مال را همان يك نفر ارث مىبرد زيرا آيهى « اولوا الارحام » شامل آنها نيز هست . مسألهى 744 - با وجود خويشاوندان نزديكتر ، خويشاوند نزديك و دور هرگز سهمى از ارث ندارند مگر اينكه احياناً در مواردى ارثشان كمتر مىشود مانند خواهر و
--> ( 1 ) - چنانكه در نهايه و كافى و مسالك ، صدوق در مقنع و فقيه و مجمع و مجلسى در حاشيهى فقيه و شيخ طوسى در تهذيب آن را بهبعضى از فقيهان شيعه نسبت داده و بسيارى از فقيهان سنى مذهب هم موافقند ( 2 ) - گرچه شهيد در مسالك آن را بهاشهر نسبت داده كه در نتيجه مشهور موافق آيهاند ( 3 ) - « اخوة » در آيه مربوطه تنها يك خواهر يا يك برادر نيست ، بلكه بهمقتضاى جمع بودنش حداقّل دو برادر ، يا دو خواهر و يا يك برادر و يك خواهر را شامل مىشود